Ένας εξαιρετικά επικίνδυνος νομικός ισχυρισμός κυκλοφορεί το τελευταίο διάστημα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Υποστηρίζει ότι το πρόστιμο για αγγελία υιοθεσίας αδέσποτου ζώου μπορεί, μετά από ένσταση του ιδιώτη, να «μεταφερθεί» στον αρμόδιο δήμο. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω Τζώρτζης Ρούσσος, ο ισχυρισμός αυτός δεν στέκει νομικά με αυτή τη γενική διατύπωση.
Ο ν. 4830/2021 δεν προβλέπει αυτόματη μετακύλιση ενός προστίμου από τον ιδιώτη στον δήμο. Αντίθετα, η ένσταση αποτελεί μέσο αμφισβήτησης της νομιμότητας της βεβαίωσης απέναντι στο πρόσωπο που τη δέχθηκε.
Πρόστιμο για αγγελία υιοθεσίας: Τι κάνει η ένσταση
Συνεπώς, εάν ο ιδιώτης αποδείξει ότι δεν είναι ο πραγματικός υπαίτιος, μπορεί να πετύχει την ακύρωση της βεβαίωσης σε βάρος του. Εάν, όμως, η ένσταση απορριφθεί, το πρόστιμο παραμένει σε βάρος του.
Δεν υπάρχει, επομένως, τρίτη επιλογή που να οδηγεί σε αυτόματη «μεταφορά» του προστίμου στον δήμο. Για να καταλογιστεί ευθύνη στον δήμο, απαιτείται αυτοτελής διαπίστωση της δικής του παράβασης από τα αρμόδια όργανα.
Παράλληλα, ο ιδιώτης πρέπει να τεκμηριώσει τους ισχυρισμούς του. Για παράδειγμα, κρίσιμα στοιχεία αποτελούν οι έγγραφες γνωστοποιήσεις προς τον δήμο, οι αριθμοί πρωτοκόλλου και οι απαντήσεις των υπηρεσιών.
Η παράλειψη του δήμου δεν νομιμοποιεί την αγγελία
Ακόμη και όταν ο δήμος αδρανεί, ο ιδιώτης δεν αποκτά δικαίωμα να δημοσιεύσει παράνομα αγγελία υιοθεσίας χωρίς τον απαιτούμενο ενεργό υπερσύνδεσμο της Πανελλήνιας Πλατφόρμας Υιοθεσίας.
Επομένως, η ενδεχόμενη ευθύνη του δήμου και η ευθύνη του ιδιώτη αποτελούν δύο διαφορετικά νομικά ζητήματα. Η μία δεν εξαφανίζει αυτομάτως την άλλη.
Η ασφαλής νομική επιλογή είναι σαφής: ο ιδιώτης πρέπει πρώτα να ακολουθεί την προβλεπόμενη διαδικασία καταχώρισης του ζώου. Παράλληλα, σε περίπτωση αδράνειας του δήμου, πρέπει να κρατά έγγραφες αποδείξεις των ενεργειών του.
Συμπέρασμα: η ένσταση μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να ακυρώσει ένα πρόστιμο. Δεν αποτελεί όμως μηχανισμό που «φορτώνει» αυτομάτως το πρόστιμο στον δήμο.
ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΝΟΜΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ
Κυκλοφορεί στο διαδίκτυο και δη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο εξαιρετικά επικίνδυνος νομικός ισχυρισμός ότι “Αν επιβληθεί πρόστιμο γίνεται ένσταση κ μεταφέρεται αυτό στον αντίστοιχο δήμο γτ αυτός έχει κάνει την παράλειψη κι είναι υπαίτιος”
Αυτός ο ισχυρισμός ότι «αν επιβληθεί πρόστιμο γίνεται ένσταση και μεταφέρεται στον δήμο, γιατί αυτός έκανε την παράλειψη και είναι υπαίτιος» δεν στέκει νομικά με τη γενική αυτή διατύπωση. Ο ν. 4830/2021 δεν προβλέπει μηχανισμό αυτόματης μετακύλισης προστίμου από τον ένα φορέα στον άλλο μέσω της διαδικασίας της ένστασης του άρθρου 35 παρ. 5.
Ακολουθεί ανάλυση της νομικής βασιμότητας του ισχυρισμού ότι, σε περίπτωση επιβολής προστίμου στον ιδιώτη-περισυλλέκτη για παράβαση της α/α 14 του άρθρου 35 παρ. 1 του ν. 4830/2021, αυτό «μεταφέρεται» στον δήμο μέσω ένστασης λόγω δικής του παράλειψης.
Νομική βάση της κύρωσης και του υπαιτίου
Η α/α 14 του πίνακα του άρθρου 35 παρ. 1 του ν. 4830/2021 επιβάλλει πρόστιμο 1.000 ευρώ για διαδικτυακές ή έντυπες αγγελίες υιοθεσίας αδέσποτων ζώων που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις της παρ. 14 του άρθρου 8, ήτοι δεν φέρουν ενεργό υπερσύνδεσμο καταχώρισης στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας.
Κρίσιμο στοιχείο, όπως ρητά αποτυπώνεται στην προσκομισθείσα εγκύκλιο της Ειδικής Γραμματείας Προστασίας Ζώων Συντροφιάς (αριθ. πρωτ. 48938/7-9-2026) προς την ΕΛ.ΑΣ.:
«η βεβαίωση του διοικητικού προστίμου επιδίδεται αποκλειστικά στον πραγματικό υπαίτιο της παράλειψης/παράβασης κάθε φορά».
Η εγκύκλιος οριοθετεί τρεις μόνο περιπτώσεις πραγματικού υπαιτίου:
(α) τον αρμόδιο Δήμο,
(β) το φιλοζωικό σωματείο/οργάνωση, ή
(γ) τον ιδιώτη με αδειοδοτημένο καταφύγιο — εφόσον το ζώο είναι καταχωρισμένο στα στοιχεία τους στο Ε.Μ.Ζ.Σ.
Γιατί ο ισχυρισμός «στέκει» μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις
Ο ισχυρισμός ότι το πρόστιμο «μεταφέρεται» αυτόματα στον δήμο μέσω ένστασης δεν ευσταθεί με τη γενικευμένη διατύπωσή του, για τους εξής λόγους:
-Δεν υπάρχει αυτόματη μετακύλιση ευθύνης: Ο ν. 4830/2021 δεν προβλέπει μηχανισμό «μεταφοράς» βεβαιωμένου προστίμου από έναν φορέα σε άλλον. Η ένσταση του άρθρου 35 παρ. 5 δεν λειτουργεί ως τρόπος υποκατάστασης του υπαιτίου· λειτουργεί ως μέσο αμφισβήτησης της ίδιας της νομιμότητας της βεβαίωσης απέναντι στο συγκεκριμένο πρόσωπο στο οποίο επιδόθηκε.
Το πραγματικό νομικό αποτέλεσμα μιας τέτοιας ένστασης είναι είτε η ακύρωση της βεβαίωσης ως προς τον ιδιώτη, εφόσον αποδειχθεί ότι δεν είναι ο πραγματικός υπαίτιος, είτε η απόρριψη της ένστασης και οριστικοποίηση του προστίμου εις βάρος του ιδιώτη.
Δεν υπάρχει τρίτη επιλογή αυτόματης «μετάθεσης» του προστίμου στον δήμο. Για να επιβληθεί πρόστιμο στον δήμο, πρέπει να βεβαιωθεί νέα, αυτοτελής παράβαση εις βάρος του δήμου από τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα, με τη διαδικασία των παρ. 3-6 του άρθρου 35.
Η ένσταση προϋποθέτει τεκμηρίωση, όχι απλό ισχυρισμό
Το άρθρο 35 παρ. 5 του ν. 4830/2021 απαιτεί η απόφαση επί των αντιρρήσεων να είναι «πλήρως αιτιολογημένη, με αναφορά στα συγκεκριμένα περιστατικά και στοιχεία». Ο ιδιώτης οφείλει να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν ότι
1. Το ζώο δεν ήταν καταχωρισμένο στα δικά του στοιχεία στο Ε.Μ.Ζ.Σ. (δεν το είχε αυτο-υιοθετήσει ούτε το κρατούσε ως δεσποζόμενο).
2. Είχε γνωστοποιήσει εγγράφως στον αρμόδιο δήμο την περισυλλογή ή/και την πρόθεση παράδοσης/ανάρτησης του ζώου, βάσει του άρθρου 9 παρ. 1 περ. ιγ’ ή της αρμοδιότητας των δήμων του άρθρου 3 παρ. 2 του ν. 4830/2021.
3. Ο δήμος παρέλειψε να προβεί στις αναγκαίες ενέργειες καταχώρισης του ζώου ως αδέσποτου στα στοιχεία του και ανάρτησης στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας, παρά τη σχετική νομική του υποχρέωση.
Απλός ισχυρισμός χωρίς τεκμηρίωση (αλληλογραφία, αριθμοί πρωτοκόλλου αιτημάτων προς τον δήμο, απαντήσεις ή σιωπή της υπηρεσίας) οδηγεί σε απόρριψη της ένστασης.
Ο ιδιώτης παραμένει υπαίτιος για τη δική του πράξη ανάρτησης
Ακόμη και αν αποδειχθεί παράλειψη του δήμου, η νομοθεσία δεν επιτρέπει στον ιδιώτη να αναρτήσει αυτόνομα αγγελία υιοθεσίας χωρίς τον ενεργό υπερσύνδεσμο. Η πράξη της ανάρτησης παράνομης αγγελίας είναι αυτοτελής παράβαση που τελείται από τον ιδιώτη προσωπικά, ανεξαρτήτως της τυχόν υπαιτιότητας του δήμου για τη μη ένταξη του ζώου στην Πλατφόρμα. Η υπαιτιότητα του δήμου δεν αίρει την υπαιτιότητα του ιδιώτη — αντιθέτως, η νόμιμη οδός για τον ιδιώτη σε περίπτωση αδράνειας του δήμου είναι:
-Έγγραφη όχληση του δήμου και τήρηση αποδεικτικών.
-Καταγγελία στην Ειδική Γραμματεία Προστασίας Ζώων Συντροφιάς ή στον Συνήγορο του Πολίτη.
-Συνεργασία με εγγεγραμμένο φιλοζωικό σωματείο ή αδειοδοτημένο καταφύγιο που έχει πρόσβαση στην Πλατφόρμα.
και όχι η παράνομη ανάρτηση αγγελίας ως «απάντηση» στην αδράνεια της διοίκησης.
Το κριτήριο του «πραγματικού υπαιτίου» της εγκυκλίου
Η εγκύκλιος 48938/2026 της Ειδικής Γραμματείας ορίζει ότι υπαίτιος είναι εκείνος στα στοιχεία του οποίου είναι καταχωρισμένο το ζώο στο Ε.Μ.Ζ.Σ. Επομένως αν το ζώο δεν είναι καταχωρισμένο πουθενά και ο ιδιώτης αναρτά αγγελία, ο ίδιος είναι ο μόνος υπαίτιος της παράβασης της α/α 14, διότι εκείνος τέλεσε την πράξη της παράνομης ανάρτησης.
Αντίθετα αν το ζώο είναι καταχωρισμένο στα στοιχεία του δήμου και εντούτοις ο δήμος δεν το έχει αναρτήσει στην Πλατφόρμα, ενώ αγγελία αναρτά ο ιδιώτης, τότε υπάρχουν δύο διακριτά ζητήματα:
(i) η παράβαση του ιδιώτη για την παράνομη αγγελία, και
(ii) η ενδεχόμενη πειθαρχική/διοικητική ευθύνη του δήμου για την παράλειψη ανάρτησης. Το δεύτερο δεν εξαλείφει το πρώτο.
Θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι οδηγίες της Ε.Γ.Π.Ζ.Σ. έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα για τους δήμους, οι οποίοι οφείλουν να συμμορφώνονται στην άμεση επικαιροποίηση της Πλατφόρμας. Η μη συμμόρφωση θεμελιώνει ευθύνη του δήμου, αλλά ως αυτοτελή ευθύνη, όχι ως μετακύλιση της ευθύνης του ιδιώτη.
Πότε πράγματι μπορεί να ευδοκιμήσει η ένσταση του ιδιώτη
Η ένσταση του ιδιώτη κατά της βεβαίωσης παράβασης της α/α 14 μπορεί να ευδοκιμήσει και να οδηγήσει σε ακύρωση του προστίμου εις βάρος του, όχι σε μεταφορά, εφόσον συντρέχει ένα από τα εξής σενάρια:
-Το ζώο έχει ήδη καταχωρισθεί στην Πλατφόρμα από δήμο/σωματείο/καταφύγιο και ο ιδιώτης αποδεδειγμένα χρησιμοποίησε τον ενεργό υπερσύνδεσμο στην αγγελία του — δηλαδή δεν υφίσταται καν παράβαση.
-Η αγγελία δεν συνιστά αγγελία υιοθεσίας κατά την έννοια του άρθρου 8 παρ. 14, αλλά π.χ. αίτημα εύρεσης ιδιοκτήτη απολεσθέντος ζώου (δηλώνεται μέσω της διαδικασίας δήλωσης εύρεσης του άρθρου 4 της ΚΥΑ 23726/2026).
-Η αγγελία αναρτήθηκε από φορέα (σωματείο/καταφύγιο) στο όνομα του οποίου είναι καταχωρισμένο το ζώο, και εσφαλμένα βεβαιώθηκε στον ιδιώτη-ανάδοχο.
Και στις τρεις περιπτώσεις, το αποτέλεσμα είναι ακύρωση της βεβαίωσης ως προς τον ιδιώτη λόγω έλλειψης παθητικής νομιμοποίησης ή έλλειψης παράβασης, όχι «μεταφορά» του προστίμου στον δήμο.
Η ασφαλής λοιπόν νομική στάση για τον ιδιώτη είναι να μην προβαίνει σε ανάρτηση αγγελίας πριν ολοκληρωθεί η επίσημη καταχώριση του ζώου στην Πλατφόρμα μέσω δήμου, σωματείου ή καταφυγίου, όπως αναλύθηκε στην προηγούμενη απάντηση.
