Αγγελίες για υιοθεσία αδέσποτων, ανάλυση του νόμου 4830/2021
Πολύς «αχός» σήκωθηκε εντός του φιλοζωικού κινήματος η εγκύκλιος της Ειδικής Γραμματείας Προστασίας Ζώων Συντροφιάς που αφορά στις αγγελίες για υιοθεσία αδέσποτων ζώων από μεμονωμένους ιδιώτες… Εμείς επισημαίνουμε ότι οι εγκύκλιοι δεν νομοθετούν απλώς ερμηνεύουν το νόμο. Η Εγκύκλιος με αριθμό 48938/07-09-2026 της ΕΓΠΖΣ ερμηνεύει διατάξεις του νόμου 4830 που ισχύουν ήδη από το 2021! Η εγκύκλιος αποτελεί λοιπόν ερμηνευτικό/κατευθυντήριο έγγραφο της καθ’ ύλην αρμόδιας εποπτικής αρχής και δεν μπορεί να περιορίσει το πεδίο εφαρμογής του νόμου. Όπως αναφέρει και η ίδια η ΕΓΠΖΣ, οι οδηγίες της «αποσκοπούν στη διασφάλιση της ενιαίας και σύννομης εφαρμογής της νομοθεσίας». Δεν έχει την τυπική ισχύ να αποκλείσει από την επιβολή κυρώσεων υποκείμενα που ο νόμος καταλαμβάνει.
Νομική βάση και αντικείμενο της εγκυκλίου
Η εγκύκλιος αφορά την ορθή εφαρμογή του άρθρου 35 του ν. 4830/2021 και ειδικότερα τη βεβαίωση της υπ’ αριθ. 14 διοικητικής κύρωσης του πίνακα της παρ. 1 του άρθρου 35, δηλαδή την παράβαση που αφορά σε Διαδικτυακές ή έντυπες αγγελίες:
(α) για ζευγάρωμα ζώων συντροφιάς,
(β) για πώληση σκύλων και γατών εφόσον δεν πληρούν τις προϋποθέσεις της παρ. 13 του άρθρου 6, ή
(γ) για υιοθεσία αδέσποτων ζώων εφόσον δεν πληρούν τις προϋποθέσεις της παρ. 14 του άρθρου 6.
Η εγκύκλιος διευκρινίζει επίσης τις υποχρεώσεις ανάρτησης στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας (άρθρο 7 παρ. 1 του ν. 4830/2021) και τις προϋποθέσεις των αγγελιών υιοθεσίας (άρθρο 8 παρ. 13 και 14 του ίδιου νόμου).
Κρίσιμο ερώτημα-ποιος είναι «πραγματικός υπαίτιος» της παράβασης
Η εγκύκλιος ρητά αναφέρει ότι «η βεβαίωση του διοικητικού προστίμου επιδίδεται αποκλειστικά στον πραγματικό υπαίτιο της παράλειψης/παράβασης κάθε φορά», και εξειδικεύει τρεις κατηγορίες αποδεκτών:
-Στον αρμόδιο Δήμο, εφόσον το ζώο είναι καταχωρισμένο στα στοιχεία του Δήμου.
-Στο φιλοζωικό σωματείο ή οργάνωση, εφόσον το ζώο είναι καταχωρισμένο στα στοιχεία τους.
-Στον ιδιώτη που διαθέτει αδειοδοτημένο καταφύγιο, εφόσον το ζώο είναι καταχωρισμένο στα στοιχεία του.
ΠΡΟΣΟΧΗ: Η εγκύκλιος δεν αναφέρει τον μεμονωμένο ιδιώτη χωρίς καταφύγιο. Οπότε το νομικά ζητούμενο είναι εάν αυτή η σιωπή της εγκυκλίου σημαίνει ότι ο απλός ιδιώτης εξαιρείται από τις κυρώσεις.
Κριτήρια ελέγχου: τι απαιτεί ο νόμος
Ο πίνακας της παρ. 1 του άρθρου 35 του ν. 4830/2021 (υπ’ αριθ. 14 ) δεν εξειδικεύει υποκείμενο δράστη, αλλά περιγράφει αντικειμενικά την παράβαση: «Διαδικτυακές ή έντυπες αγγελίες…». Ο νόμος δεν διακρίνει αν την αγγελία αναρτά δήμος, σωματείο, καταφύγιο ή μεμονωμένος ιδιώτης.
Εδώ εισέρχεται η νομική ερμηνεία που προέρχεται από τη γενικό ερμηνευτικό κανόνα «ο νόμος δεν διακρίνει, ουδ’ ημείς διακρίνειν οφείλομεν». Για να τη φέρουμε στο σήμερα ο γενικός αυτός ερμηνευτικός κανόνας ορίζει ότι όταν ο νόμος είναι γενικός και δεν εισάγει εξαιρέσεις, ούτε ο δικαστής ούτε ο ερμηνευτής του νόμου επιτρέπεται να ξεχωρίσει περιπτώσεις ή να δημιουργήσει αυθαίρετες εξαιρέσεις. Αρα η ίδια ρύθμιση επιβάλλει καταρχήν ενιαία εφαρμογή.
Η φύση των αγγελιών ανά κατηγορία
-Αγγελίες για ζευγάρωμα ζώων συντροφιάς (άρθρο 8 παρ. 11): Αφορούν κυρίως ιδιοκτήτες ή εκτροφείς και όχι δήμους/καταφύγια. Ο μεμονωμένος ιδιώτης-ιδιοκτήτης ζώου είναι, πρακτικά, ο τυπικός δράστης της συγκεκριμένης παράβασης.
Αγγελίες για πώληση σκύλων και γατών (άρθρο 8 παρ. 13): Αφορούν νομίμως λειτουργούσες επιχειρήσεις εκτροφής/εμπορίας απαγορεύεται η πώληση σε υπαίθριους δημόσιους χώρους ή σε μη νόμιμα ηλεκτρονικά καταστήματα. Και εδώ ο μεμονωμένος ιδιώτης που αναρτά παράνομη αγγελία πώλησης εμπίπτει.
Αγγελίες για υιοθεσία αδέσποτων (άρθρο 8 παρ. 14): Εδώ, κατά κανόνα, οι δικαιούχοι ανάρτησης είναι οι φορείς που «διαχειρίζονται» αδέσποτο (δήμοι, σωματεία, καταφύγια), γι’ αυτό και η εγκύκλιος επικεντρώνεται σε αυτούς. Ωστόσο, ο ν. 4830/2021 (άρθρο 7 παρ. 2) επιτρέπει ρητά και σε ενήλικα άτομα με κατοικία στην Ελλάδα να υιοθετούν αδέσποτο και μάλιστα «ημίαιμο ζώο, σημασμένο ή μη, που περισυλλέγεται από ενδιαφερόμενο».
Συνεπώς και ιδιώτης μπορεί να αναρτήσει αγγελία υιοθεσίας για αδέσποτο που έχει περισυλλέξει (εδώ).
Εμπίπτει τελικά ο μεμονωμένος ιδιώτης;
Καταρχάς η απάντηση είναι καταφατική. Ο μεμονωμένος ιδιώτης που δεν διατηρεί καταφύγιο εμπίπτει στις κυρώσεις της παράβασης υπ’ αριθ. 14 του άρθρου 35 παρ. 1 του ν. 4830/2021 στις εξής περιπτώσεις:
-Ως ιδιοκτήτης ζώου συντροφιάς που αναρτά αγγελία ζευγαρώματος χωρίς να πληρούνται οι προϋποθέσεις της παρ. 11 του άρθρου 8.
-Ως πωλητής που αναρτά παράνομη αγγελία πώλησης σκύλου/γάτας κατά παράβαση της παρ. 13 του άρθρου 8 (π.χ. πώληση σε υπαίθριο δημόσιο χώρο ή μέσω μη νόμιμου ηλεκτρονικού καταστήματος).
–Ως περισυλλέκτης/υποψήφιος ανάδοχος αδέσποτου που αναρτά αγγελία υιοθεσίας για αδέσποτο που έχει περισυλλέξει, χωρίς τήρηση των προϋποθέσεων της παρ. 14 του άρθρου 8 (κυρίως: ενεργός υπερσύνδεσμος καταχώρισης στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας και υποχρεωτική προειδοποίηση περί υπεύθυνης ιδιοκτησίας).
Γιατί η εγκύκλιος δεν αναφέρει τον ιδιώτη χωρίς καταφύγιο
Η εγκύκλιος επικεντρώνεται στην περίπτωση όπου το αδέσποτο ζώο είναι ήδη καταχωρισμένο στο Ε.Μ.Ζ.Σ. με στοιχεία διαχειριστή (δήμος, σωματείο, καταφύγιο ιδιώτη). Στη λογική αυτή, «πραγματικός υπαίτιος» θεωρείται εκείνος που έχει επίσημα την ευθύνη διαχείρισης του αδέσποτου. Η εγκύκλιος διευκρινίζει σε ποιον από αυτούς τους τρεις φορείς επιδίδεται η κύρωση όταν η παράβαση αφορά αδέσποτο ήδη ενταγμένο σε επίσημη διαχείριση.
ΩΣΤΟΣΟ, αυτή η οριοθέτηση δεν σημαίνει απαλλαγή του μεμονωμένου ιδιώτη. Απλώς η εγκύκλιος δεν εξαντλεί όλες τις πιθανές παραβάσεις της α/α 14 (ζευγάρωμα, πώληση, υιοθεσία από ιδιώτη-περισυλλέκτη).
Ειδικά για τον ιδιώτη-ιδιοκτήτη
Ο ν. 4830/2021 στο άρθρο 9 (Υποχρεώσεις ιδιοκτήτη ζώου συντροφιάς) και σε ολόκληρο τον πίνακα του άρθρου 35 προβλέπει σειρά διοικητικών προστίμων που επιβάλλονται ρητά σε ιδιώτες-ιδιοκτήτες (π.χ. α/α 1, 16–24 του πίνακα, όπου ο δράστης είναι ο ιδιοκτήτης). Είναι εξ αυτού σαφές ότι το σύστημα κυρώσεων του ν. 4830/2021 απευθύνεται εξίσου σε ιδιώτες.
Αντεπιχειρήματα και όρια
Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι, η εγκύκλιος, ερμηνεύοντας συσταλτικά τον «πραγματικό υπαίτιο», εξαιρεί σιωπηρώς τον μεμονωμένο ιδιώτη. Ωστόσο ένα τέτοιο συμπέρασμα είναι καταφανώς λανθασμένο καθώς η εγκύκλιος αναφέρεται ειδικά στην περίπτωση όπου το ζώο «είναι καταχωρισμένο στα στοιχεία» ενός εκ των τριών φορέων. Δεν αποφαίνεται γενικά για κάθε παραλλαγή της α/α 14. Δεν μπορεί ούτως ή άλλως να καταργήσει τη γενική εφαρμογή του νόμου. Η παρ. 14 του άρθρου 8 αφορά αγγελίες υιοθεσίας αδέσποτων και προϋποθέτει διαχειριστή που έχει καταχωρίσει το ζώο ως αδέσποτο στο Ε.Μ.Ζ.Σ.
Ειδική μνεία πρέπει να γίνει στο άρθρο 7 παρ. 2 του ν. 4830/2021 το οποίο επιτρέπει μεν ρητά υιοθεσία αδέσποτου ημίαιμου που περισυλλέγεται από ιδιώτη-ενδιαφερόμενο, ο οποίος όμως υποχρεούται να το σημάνει και να ενημερώσει το Ε.Μ.Ζ.Σ.· άρα και τέτοιος ιδιώτης αναρτών αγγελία υπόκειται στους ίδιους κανόνες.
Συμπέρασμα
Ο μεμονωμένος ιδιώτης που δεν διατηρεί καταφύγιο εμπίπτει στις κυρώσεις της παράβασης υπ’ αριθ. 14 του άρθρου 35 παρ. 1 του ν. 4830/2021, εφόσον αναρτά διαδικτυακές ή έντυπες αγγελίες για υιοθεσία αδέσποτου που έχει περισυλλέξει, χωρίς τήρηση των προϋποθέσεων της παρ. 14 του άρθρου 8 (ενεργός σύνδεσμος στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας και υποχρεωτική προειδοποίηση περί υπεύθυνης ιδιοκτησίας).
Η εγκύκλιος δεν εξαιρεί τον μεμονωμένο ιδιώτη απλώς εξειδικεύει σε ποιον από τους τρεις επίσημους διαχειριστές (Δήμο, σωματείο, καταφύγιο ιδιώτη) επιδίδεται η κύρωση όταν το αδέσποτο είναι ήδη καταχωρισμένο στο Ε.Μ.Ζ.Σ. στα στοιχεία τους. Στις υπόλοιπες υποθέσεις της α/α 14 (ιδίως ζευγάρωμα και πώληση, αλλά και υιοθεσία από ιδιώτη-περισυλλέκτη), η κύρωση επιβάλλεται στον ίδιο τον ιδιώτη ως «πραγματικό υπαίτιο» της παράβασης. Το ύψος του προστίμου παραμένει 1.000 ευρώ, με προσαύξηση/διπλασιασμό σε περίπτωση υποτροπής και δυνατότητα νέων προστίμων σε κατ’ εξακολούθηση παράβαση.
