Η πρόσφατη είδηση για την ακύρωση της πρώτης μονάδας εκτροφής χταποδιών στην Ισπανία δεν αποτελεί απλώς ένα μακρινό ειδησεογραφικό γεγονός. Αντίθετα, αγγίζει άμεσα και την Ελλάδα, καθώς η χώρα μας αποτελεί ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα μεσογειακών κρατών όπου το χταπόδι κατέχει διαχρονικά δεσπόζουσα θέση στη διατροφική κουλτούρα και την τοπική γαστρονομία. Επιπλέον, η εγχώρια ζήτηση παραμένει σταθερά υψηλή καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, γεγονός που μεταφράζεται σε συνεχή και έντονη αλιευτική πίεση στους άγριους πληθυσμούς. Συνεπώς, οι θαλάσσιοι αυτοί πληθυσμοί σε πολλές ελληνικές περιοχές απαιτούν πλέον προσεκτική, επιστημονικά τεκμηριωμένη και βιώσιμη διαχείριση, προκειμένου να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη επιβίωσή τους.
Παράλληλα, σε αντίθεση με άλλα παραδοσιακά ζώα εκτροφής, η συζήτηση γύρω από την ευζωία των κεφαλόποδων βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο στη χώρα μας. Τα τελευταία χρόνια, εντούτοις, η διεθνής επιστημονική κοινότητα έχει αναγνωρίσει όλο και πιο ξεκάθαρα την ικανότητα αυτών των οργανισμών να αισθάνονται πόνο και να βιώνουν αρνητικές εμπειρίες. Αυτό το δεδομένο θέτει αναπόφευκτα νέα ηθικά και επιστημονικά ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αλιεύουμε, μεταχειριζόμαστε και θανατώνουμε τα συγκεκριμένα είδη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά καιρούς είχαν υπάρξει αναφορές πως εξετάζονταν αντίστοιχες επενδύσεις εντατικής εκτροφής χταποδιών και στην Ελλάδα, χωρίς ωστόσο να έχει προκύψει κάποια επίσημα αδειοδοτημένη πρόταση. Επομένως, η απόφαση στα Κανάρια Νησιά δείχνει ξεκάθαρα ότι, πριν ανοίξει ένας τέτοιος δρόμος στην πατρίδα μας, οφείλει να προηγηθεί μια ουσιαστική και ώριμη δημόσια συζήτηση. Αυτός ο διάλογος πρέπει να βασίζεται τόσο στα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα όσο και στις θεμελιώδεις αρχές προστασίας των ζώων.
Όπως υπογραμμίζει και η οργάνωση A Promise to Animals, η πραγματική πρόοδος μίας κοινωνίας δεν αποτυπώνεται μόνο στα τεχνολογικά ή βιομηχανικά της επιτεύγματα. Απεναντίας, αποτυπώνεται εξίσου στην ικανότητά της να αναγνωρίζει ότι δεν είναι όλα όσα θεωρούνται τεχνικά εφικτά και ηθικά αποδεκτά. Η συγκεκριμένη εξέλιξη δείχνει ότι οι αποφάσεις που αφορούν τα ζώα δεν λαμβάνονται πλέον αποκλειστικά με οικονομικά κριτήρια, αλλά επηρεάζονται καθοριστικά από την επιστημονική γνώση, τον δημόσιο διάλογο και την κοινωνική πίεση.
Τέλος στα σχέδια για την πρώτη εμπορική μονάδα εκτροφής χταποδιών
Για περισσότερα από τέσσερα χρόνια, διακεκριμένοι επιστήμονες, διεθνείς οργανώσεις προστασίας των ζώων και χιλιάδες ευαισθητοποιημένοι πολίτες έδιναν έναν συνεχή αγώνα για να αποτρέψουν τη δημιουργία της πρώτης εμπορικής μονάδας εκτροφής χταποδιών στον κόσμο. Πριν από λίγες ημέρες, η προσπάθεια αυτή δικαιώθηκε πλήρως. Ειδικότερα, η ισπανική εταιρεία Nueva Pescanova ανακοίνωσε επίσημα ότι εγκαταλείπει οριστικά το αμφιλεγόμενο σχέδιό της στα Κανάρια Νησιά. Αυτή η εξέλιξη ξεπερνά κατά πολύ τα στενά όρια μιας απλής επιχειρηματικής υπαναχώρησης και αποκτά παγκόσμια σημασία.
Το φιλόδοξο επιχειρηματικό πλάνο προέβλεπε την εντατική εκτροφή και τη σφαγή έως και ενός εκατομμυρίου χταποδιών ετησίως. Όπως ήταν αναμενόμενο, το μέγεθος της παραγωγής προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων σε παγκόσμια κλίμακα. Αν και η ίδια η εταιρεία απέδωσε την απόφασή της σε αμιγώς επιχειρηματικούς και κανονιστικούς παράγοντες, δεν μπορεί να αγνοηθεί το γεγονός ότι η υπαναχώρηση ήρθε ως αποτέλεσμα πολυετούς και συντονισμένης πίεσης. Η εκστρατεία ενημέρωσης έφερε στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα: Πρέπει πράγματι κάθε ζώο που έχουμε τη δυνατότητα να εκτρέψουμε να μετατρέπεται αυτόματα σε αντικείμενο βιομηχανικής παραγωγής;
Ένα ιδιαίτερο και αισθανόμενο ον με μοναχική φύση
Η βασική αιτία των αντιδράσεων έγκειται στην ίδια τη βιολογική και συμπεριφορική φύση του ζώου. Το χταπόδι δεν αποτελεί ένα συνηθισμένο θαλάσσιο είδος, αλλά ένα από τα πιο ευφυή ασπόνδυλα στον πλανήτη. Συγκεκριμένα, διαθέτει την ικανότητα να μαθαίνει, να θυμάται, να λύνει σύνθετα προβλήματα και να χρησιμοποιεί εργαλεία, προσαρμόζοντας συνεχώς τη συμπεριφορά του στο περιβάλλον. Επιπρόσθετα, η επιστημονική κοινότητα το αναγνωρίζει πλέον ως αισθανόμενο ον, το οποίο είναι πλήρως ικανό να βιώνει πόνο, φόβο και έντονο στρες.
Εκτός από την υψηλή νοημοσύνη του, το χταπόδι είναι εκ φύσεως ένα αυστηρά μοναχικό ζώο. Στο φυσικό του περιβάλλον δεν συμβιώνει σε ομάδες ούτε περνά τη ζωή του δίπλα σε άλλα άτομα του είδους του. Αυτή ακριβώς η φυσική συμπεριφορά καθιστά την ιδέα της εντατικής εκτροφής εξαιρετικά προβληματική. Έτσι, ένα ζώο που εξελίχθηκε για να περιπλανιέται μόνο του στους ωκεανούς θα εξαναγκαζόταν να ζήσει σε συνθήκες συνωστισμού μέσα σε δεξαμενές υψηλής πυκνότητας, εγκλωβισμένο σε ένα σύστημα σχεδιασμένο αποκλειστικά για τη μέγιστη δυνατή παραγωγή.
Περιβαλλοντικές επιπτώσεις και το μέλλον της παραγωγής τροφίμων
Επιπλέον, οι ενστάσεις της επιστημονικής κοινότητας δεν περιορίστηκαν μόνο σε ηθικά επιχειρήματα ευζωίας. Αντίθετα, οι ειδικοί ανέδειξαν σοβαρούς κινδύνους για το περιβάλλον, καθώς και τη μεγάλη σπατάλη θαλάσσιων πόρων. Καθώς το χταπόδι είναι αμιγώς σαρκοφάγο είδος, η διατροφή του στην εκτροφή απαιτεί τεράστιες ποσότητες αλιευμάτων, γεγονός που θα επιβάρυνε περαιτέρω τα ήδη καταπονημένα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Τέλος, η απόφαση της Nueva Pescanova δεν σημαίνει ότι η μάχη για την προστασία των θαλάσσιων ειδών έχει τελειώσει οριστικά. Ωστόσο, σηματοδοτεί μια ιστορική καμπή. Αποδεικνύει ότι η σύγχρονη κοινωνία αρχίζει πλέον να θέτει ουσιαστικά όρια στις βιομηχανικές πρακτικές παραγωγής τροφίμων, αναγνωρίζοντας ότι η ηθική, η περιβαλλοντική ευθύνη και η επιστημονική γνώση μπορούν και πρέπει να διαμορφώνουν το μέλλον.
Με πληροφορίες απο το site https://www.apromisetoanimals.org
