Μια οικιακή τραγωδία έγινε εθνική είδηση. Ο 76χρονος κηδεμόνας τραυματίστηκε σοβαρά από τον δεσποζόμενο σκύλο του, φυλής Rottweiler. Το περιστατικό, που καταγράφηκε σε βίντεο, οδήγησε στην επέμβαση των αρχών, όπου όπως αστυνομικός πυροβόλησε και θανάτωσε το ζώο για να αποτρέψει περαιτέρω κίνδυνο. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο ειδικός σε ζητήματα ευζωίας και επιδημιολογίας επιθέσεων, Γιάννης Γαϊτανάκης, το πραγματικό αίτιο του τραγικού αυτού γεγονότος δεν ήταν το ζώο, αλλά ένα σύστημα ανεύθυνης ιδιοκτησίας και θεσμικής αδράνειας.
Η Ανάλυση: Τα Τρία Βασικά Σφάλματα που Οδήγησαν στην Τραγωδία
Σύμφωνα με την ανάλυση που παρουσιάζει ο Γαιτανάκης, το περιστατικό στην Καλαμάτα είναι ένα κλασικό παράδειγμα «θεσμικά προδιαγεγραμμένης τραγωδίας». Τα στοιχεία δείχνουν τρία κρίσιμα λάθη που δημιούργησαν το εκρηκτικό μείγμα:
Μόνιμη Αλυσόδεση και Κακές Συνθήκες: Το οπτικοακουστικό υλικό δείχνει ότι το ζώο ζούσε περιορισμένο υπό κακές συνθήκες. Η μόνιμη αλυσόδεση ή απομόνωση, πέρα από την ηθική καταδίκη, συνιστά παράβαση του νόμου 4830/2021. Ο Γαιτανάκης εξηγεί ότι αυτή η πρακτική «στερεί το ζώο της δυνατότητας ‘φυγής’ (flight response), αφήνοντάς του μόνο την επιλογή της ‘μάχης’ (fight response)», οδηγώντας σε υπερενίσχυση της αμυντικής του επιθετικότητας.
Έλλειψη Κοινωνικοποίησης και Ερεθισμάτων: Η απομόνωση και η απουσία θετικών ερεθισμάτων οδηγούν αναπόφευκτα σε φοβική και αμυντική συμπεριφορά. Η διεθνής βιβλιογραφία, όπως επισημαίνει ο Γαιτανάκης αναφερόμενος σε μελέτες (Reese & Vertalka, 2021), καταγράφει την έλλειψη κοινωνικοποίησης ως κύριο παράγοντα για απρόβλεπτες και επιθετικές αντιδράσεις.
Πιθανή Έλλειψη Κτηνιατρικής Περίθαλψης: Αν το ζώο υπέφερε από χρόνιους πόνους ή αμελημένες πληγές, αυτό αποτελεί ακόμη μια παράβαση του νόμου. Ο χρόνιος πόνος είναι βασικός μηχανισμός για την εμφάνιση επιθετικότητας λόγω άλγους (pain-related aggression), όπως επιβεβαιώνουν ερευνητές (Horwitz & Mills, 2009).
Το Ευρύτερο Πλαίσιο: Η Ελληνική Πραγματικότητα στα Δεδομένα
Ο Γιάννης Γαιτανάκης εφιστά την προσοχή στο ότι το περιστατικό αυτό δεν είναι απομονωμένο, αλλά αντιπροσωπευτικό μιας ευρύτερης κρισης. Τα ελληνικά και διεθνή επιδημιολογικά δεδομένα που παρουσιάζει είναι κατατοπιστικά:
-Ο κίνδυνος είναι εντός του σπιτιού: Διεθνείς μελέτες δείχνουν ότι το 70-80% των σοβαρών δαγκωμάτων προέρχονται από δεσποζόμενα, όχι αδέσποτα, ζώα. Τα θύματα είναι συνήθως οικεία πρόσωπα.
-Η αλυσόδεση πολλαπλασιάζει τον κίνδυνο: Η μόνιμη αλυσόδεση αυξάνει τον κίνδυνο επίθεσης κατά 2,8 φορές, σύμφωνα με στοιχεία από τον Καναδά και οργανισμούς ευζωίας.
-Η Ελλάς χωρίς ασφάλεια δικτύου: Στην Ελλάδα, όπως επισημαίνει ο Γαιτανάκης, υπολογίζονται περίπου 5.000 περιστατικά δαγκωμάτων ετησίως (Γαϊτανάκης, 2022). Ωστόσο, απουσιάζει πλήρως ένα Εθνικό Μητρώο Καταγραφής, στερώντας από τις αρχές κάθε δυνατότητα πρόβλεψης και πρόληψης. Επιπλέον, το 37% των Δήμων δεν τηρεί επίσημη καταγραφή και οι Πενταμελείς Επιτροπές των Δήμων, που προβλέπονται από τον νόμο 4830/2021 για τον έλεγχο της ευζωίας, δεν λειτουργούν.
Συμπέρασμα: Η Λύση είναι Θεσμική, Όχι στη Δαιμονοποίηση Φυλών
Για τον Γιάννη Γαιτανάκη, το συμπέρασμα είναι σαφές. Η τραγωδία της Καλαμάτας δεν οφείλεται στη φυλή Rottweiler, αλλά σε μια δυστυχή αλυσίδα ανθρώπινων και θεσμικών αστοχιών. Η λύση, όπως υποστηρίζει, δεν βρίσκεται στη δαιμονοποίηση συγκεκριμένων φυλών, που είναι αντιεπιστημονική και αντιπαραγωγική πρακτική.
Η πραγματική αντιμετώπιση βρίσκεται στην:
-Εκπαίδευση των μελλοντικών και υφιστάμενων κηδεμόνων για την υπεύθυνη ιδιοκτησία.
-Αστυνόμευση και αυστηρή εφαρμογή των διατάξεων του ήδη υπάρχοντος νόμου 4830/2021.
-Λειτουργία των θεσμικών μηχανισμών, όπως οι Πενταμελείς Επιτροπές και η δημιουργία Εθνικού Μητρώου.
