Η υιοθεσία αδέσποτων ζώων απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή από κάθε πολίτη. Ο δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω Τζώρτζης Ρούσσος ξεκαθαρίζει το τοπίο για τις αγγελίες (εδώ το πρόβλημα). Πολλοί ιδιώτες δημοσιεύουν φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χωρίς να γνωρίζουν τον νόμο. Ωστόσο, ο μεμονωμένος πολίτης δεν έχει απευθείας πρόσβαση στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας (adoptastray.gov.gr). Συνεπώς, κάθε παράτυπη ανάρτηση κινδυνεύει με διοικητικό πρόστιμο 1.000 ευρώ.
Οι τρεις νόμιμες επιλογές για τους ιδιώτες
Ο ν. 4830/2021 προσφέρει συγκεκριμένες διεξόδους για όσους περισυλλέγουν ένα ζώο.
Πρώτον, ο ιδιώτης μπορεί να κρατήσει ο ίδιος το κατοικίδιο. Σε αυτή την περίπτωση, επισκέπτεται έναν κτηνίατρο και ολοκληρώνει τη σήμανση στο όνομά του.
Δεύτερον, ο πολίτης μπορεί να απευθυνθεί στον οικείο δήμο. Οι αρμόδιοι υπάλληλοι αναλαμβάνουν την επίσημη ανάρτηση στην πλατφόρμα για δύο μήνες.
Τρίτον, ο ιδιώτης συνεργάζεται με ένα εγγεγραμμένο φιλοζωικό σωματείο ή αδειοδοτημένο καταφύγιο. Ο φορέας καταχωρίζει το αδέσποτο στο Ε.Μ.Ζ.Σ. και εκδίδει τον απαραίτητο υπερσύνδεσμο. Παράλληλα, ο πολίτης υπογράφει σύμβαση αναδοχής και φιλοξενεί το ζώο προσωρινά.
Τι απαγορεύει ο νόμος στις αγγελίες
Η αυτόνομη ανάρτηση αγγελίας από ιδιώτες απαγορεύεται αυστηρά χωρίς τον επίσημο υπερσύνδεσμο της πλατφόρμας. Επιπλέον, ο περισυλλέκτης δεν μπορεί να παραδώσει απευθείας το ζώο σε τρίτο πρόσωπο ως αδέσποτο. Τέλος, η είσπραξη χρηματικού αντιτίμου για την πράξη αυτή συνιστά παράβαση.
Η τήρηση της νομιμότητας προστατεύει τον ιδιώτη και εξασφαλίζει την ευημερία των ζώων.
ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΝΟΜΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ
Ο μεμονωμένος ιδιώτης που περισυλλέγει αδέσποτο και επιθυμεί να αναζητήσει νέο ιδιοκτήτη νομιμοποιείται μόνο εφόσον η καταχώριση του ζώου στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας γίνει από εξουσιοδοτημένο φορέα (δήμο, φιλοζωικό σωματείο/οργάνωση, ή ιδιώτη με αδειοδοτημένο καταφύγιο). Πρακτικά, οι διαθέσιμες οδοί είναι τρεις:
- Αυτο-υιοθεσία με άμεση σήμανση του ζώου στο όνομά του (χωρίς ανάγκη αγγελίας).
- Γνωστοποίηση στον οικείο δήμο, ο οποίος αναλαμβάνει την επίσημη ανάρτηση για δύο μήνες.
- Συνεργασία με φιλοζωικό σωματείο/οργάνωση ή αδειοδοτημένο καταφύγιο, τα οποία θα καταχωρίσουν το ζώο ως «αδέσποτο» στα στοιχεία τους στο Ε.Μ.Ζ.Σ. και θα αναρτήσουν την αγγελία στην Πλατφόρμα· ο ιδιώτης μπορεί να λειτουργήσει ως ανάδοχος με σχετική σύμβαση.
Οποιαδήποτε αυτόνομη ανάρτηση αγγελίας υιοθεσίας από τον ιδιώτη, χωρίς προηγούμενη επίσημη καταχώριση μέσω των παραπάνω οδών, επισύρει την κύρωση της α/α 14 του πίνακα του άρθρου 35 παρ. 1 του ν. 4830/2021, ύψους 1.000 ευρώ, με διπλασιασμό σε περίπτωση υποτροπής (άρθρο 35 παρ. 3) και δυνατότητα νέων προστίμων σε κατ’ εξακολούθηση παράβαση (άρθρο 35 παρ. 8).
Το πρακτικό ζήτημα
Ο μεμονωμένος ιδιώτης δεν έχει πρόσβαση στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας για ανάρτηση αγγελίας. Σύμφωνα με το άρθρο 7 παρ. 4 της υπ’ αριθ. 23726/2026 ΚΥΑ, πρόσβαση για καταχώριση εγγραφής στην Πλατφόρμα (adoptastray.gov.gr) έχουν αποκλειστικά:
- οι αρμόδιοι υπάλληλοι των δήμων που είναι πιστοποιημένοι χρήστες του Ε.Μ.Ζ.Σ.,
- τα Φιλοζωικά Σωματεία και Οργανώσεις που έχουν καταχωριστεί στο Υπομητρώο Φιλοζωικών Σωματείων,
- τα πρόσωπα που διαθέτουν καταφύγιο εγγεγραμμένο στο Υπομητρώο Καταφυγίων.
Ο απλός ιδιώτης-περισυλλέκτης δεν εντάσσεται σε καμία από τις τρεις κατηγορίες. Ταυτόχρονα, όμως, το άρθρο 8 παρ. 14 του ν. 4830/2021 απαιτεί κάθε αγγελία υιοθεσίας να φέρει τον ενεργό υπερσύνδεσμο της αντίστοιχης καταχώρισης στην Πλατφόρμα, αλλιώς επισύρει το πρόστιμο των 1.000 ευρώ της α/α 14 του άρθρου 35 παρ. 1.
Οι τρεις νόμιμες οδοί για τον ιδιώτη-περισυλλέκτη
Ο ν. 4830/2021 προβλέπει δύο διαφορετικές λύσεις, ανάλογα με την πρόθεση του περισυλλέκτη:
Πρώτη οδός: Υιοθεσία από τον ίδιο τον περισυλλέκτη (άρθρο 7 παρ. 2 εδ. γ’ και δ’ του ν. 4830/2021)
Ο νόμος επιτρέπει ρητά την αυτο-υιοθεσία αδέσποτου ημίαιμου ζώου, σημασμένου ή μη, που περισυλλέγεται από ενδιαφερόμενο. Στην περίπτωση αυτή:
-Ο ιδιώτης μεριμνά για την άμεση σήμανση του ζώου στο όνομά του (αν είναι μη σημασμένο) από πιστοποιημένο κτηνίατρο, ή για τη μεταβολή των στοιχείων ιδιοκτησίας στο Ε.Μ.Ζ.Σ. (αν είναι σημασμένο).
-Το ζώο παύει να έχει την ιδιότητα του «αδέσποτου» και μετατρέπεται σε δεσποζόμενο με ιδιοκτήτη τον ίδιο τον περισυλλέκτη.
–Δεν απαιτείται καμία ανάρτηση σε αγγελία υιοθεσίας, αφού δεν αναζητείται νέος ιδιοκτήτης.
Αυτή είναι η απλούστερη και πλέον ασφαλής νομικά διαδρομή αν ο περισυλλέκτης επιθυμεί να κρατήσει το ζώο.
Δεύτερη οδός: Παράδοση στον αρμόδιο Δήμο (άρθρο 9 παρ. 1 περ. ιγ’ του ν. 4830/2021)
Εφόσον ο περισυλλέκτης δεν επιθυμεί να κρατήσει το ζώο και θέλει να προωθηθεί προς υιοθεσία μέσω της επίσημης Πλατφόρμας, η νόμιμη διαδικασία είναι:
–Γνωστοποίηση της πρόθεσης στην αρμόδια υπηρεσία του δήμου του τόπου μόνιμης κατοικίας του.
-Ο δήμος μεριμνά για την ανάρτηση του ζώου προς υιοθεσία στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας για χρονικό διάστημα δύο (2) μηνών.
-Εφόσον δεν βρεθεί νέος ιδιοκτήτης, το ζώο παραδίδεται αποκλειστικά στην αρμόδια υπηρεσία του δήμου, με υπογραφή σχετικής υπεύθυνης δήλωσης.
Σημείωση: Η διάταξη του άρθρου 9 παρ. 1 περ. ιγ’ αφορά κατά κύριο λόγο τον ιδιοκτήτη που αποχωρίζεται δεσποζόμενο ζώο· ωστόσο η πρακτική εφαρμογή της για ιδιώτη που περισυλλέγει αδέσποτο και δεν μπορεί να το κρατήσει είναι η γνωστοποίηση στον δήμο ώστε ο δήμος να το εντάξει επίσημα στη διαχείρισή του.
Τρίτη: Συνεργασία με φιλοζωικό σωματείο ή αδειοδοτημένο καταφύγιο
Ο ιδιώτης μπορεί να απευθυνθεί σε εγγεγραμμένο φιλοζωικό σωματείο ή οργάνωση ή σε ιδιώτη που διαθέτει αδειοδοτημένο καταφύγιο και να συνεργαστεί για:
-Την καταχώριση του ζώου στο Ε.Μ.Ζ.Σ. ως «αδέσποτο» στα στοιχεία του σωματείου/καταφυγίου (άρθρο 10 παρ. 6 του ν. 4830/2021 και άρθρο 4 παρ. 4 του ίδιου νόμου).
-Την ανάρτηση του ζώου στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας από τον φορέα αυτόν, ο οποίος έχει πρόσβαση.
-Πιθανή προσωρινή φιλοξενία του ζώου από τον ίδιο ως ανάδοχο, με υπογραφή σχετικής σύμβασης αναδοχής που υποβάλλεται στο Ε.Μ.Ζ.Σ. (άρθρο 3 παρ. 6 της ΚΥΑ 23726/2026).
Στην περίπτωση αυτή, η αγγελία αναρτάται νομίμως από τον φορέα, ο ενεργός υπερσύνδεσμος της Πλατφόρμας υπάρχει, και ο ιδιώτης δεν εκτίθεται σε κύρωση της α/α 14 του άρθρου 35 παρ. 1.
Πρακτικά βήματα για την ασφαλέστερη οδό (συνεργασία με φορέα)
Στην πράξη, όταν ο ιδιώτης δεν μπορεί ούτε να υιοθετήσει ο ίδιος το ζώο ούτε επιθυμεί να το παραδώσει στον δήμο, η ενδεδειγμένη πορεία είναι:
–Μετάβαση σε πιστοποιημένο κτηνίατρο για κτηνιατρικό έλεγχο και τοποθέτηση ηλεκτρονικής σήμανσης (microchip) στο ζώο (άρθρο 4 παρ. 6 του ν. 4830/2021).
–Επικοινωνία με εγγεγραμμένο φιλοζωικό σωματείο/οργάνωση ή αδειοδοτημένο καταφύγιο, τα οποία είναι εξουσιοδοτημένα να καταχωρίζουν αδέσποτα ζώα στο δικό τους όνομα (άρθρο 10 παρ. 6 του ν. 4830/2021).
-Ο κτηνίατρος καταχωρίζει το ζώο στο Υπομητρώο Καταγραφής και Παρακολούθησης Ζώων Συντροφιάς με την ένδειξη «αδέσποτο» και τα στοιχεία του σωματείου/οργάνωσης/καταφυγίου, βάσει σχετικής εξουσιοδοτικής απόφασης του νόμιμου εκπροσώπου του φορέα (άρθρο 3 παρ. 6 της ΚΥΑ 23726/2026).
-Εφόσον ο ιδιώτης θα φιλοξενεί προσωρινά το ζώο, υπογράφεται σύμβαση αναδοχής μεταξύ του σωματείου/οργάνωσης και του ιδιώτη-αναδόχου, η οποία υποβάλλεται στο Ε.Μ.Ζ.Σ.
-Ο φορέας (σωματείο, οργάνωση ή καταφύγιο) αναρτά το ζώο στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας και εκδίδεται ο μοναδικός υπερσύνδεσμος του άρθρου 7 παρ. 3 της ΚΥΑ 23726/2026.
-Οποιαδήποτε παράλληλη αγγελία σε άλλα μέσα (κοινωνικά δίκτυα, ιστοσελίδες, έντυπες αγγελίες) πρέπει υποχρεωτικά να περιλαμβάνει τον υπερσύνδεσμο αυτόν και την προειδοποίηση περί υπεύθυνης ιδιοκτησίας που προβλέπει το άρθρο 8 παρ. 14 του ν. 4830/2021 («Ένα ζώο δεν είναι παιχνίδι…»).
Τι δεν επιτρέπεται
-Ανάρτηση αγγελίας υιοθεσίας από ιδιώτη σε ιδιωτικές σελίδες, μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή έντυπα, χωρίς προηγούμενη επίσημη καταχώριση στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας μέσω δήμου, σωματείου ή καταφυγίου. Η ανάρτηση αυτή θεωρείται παράβαση της παρ. 14 του άρθρου 8 του ν. 4830/2021 και επισύρει πρόστιμο 1.000 ευρώ (α/α 14 του πίνακα του άρθρου 35 παρ. 1).
-Πραγματοποίηση υιοθεσίας από ιδιώτη-περισυλλέκτη σε τρίτο πρόσωπο χωρίς μεσολάβηση δήμου/σωματείου/καταφυγίου, με την έννοια της «υιοθεσίας» του νόμου. Στην πράξη, εφόσον το ζώο έχει σημανθεί στο όνομα του περισυλλέκτη (αυτο-υιοθεσία), τυχόν μεταγενέστερη μεταβίβασή του σε τρίτο δεν είναι υιοθεσία αδέσποτου, αλλά αλλαγή ιδιοκτησίας δεσποζόμενου ζώου, με την αντίστοιχη διαδικασία του άρθρου 4 του ν. 4830/2021.
-Καταβολή ή είσπραξη αντιτίμου για την υιοθεσία, πέραν των αποδεδειγμένων εξόδων μετακίνησης, σίτισης και ιατρικής φροντίδας (άρθρο 7 παρ. 3 εδ. τελ. του ν. 4830/2021).
