Αν τα μάτια είναι το πιο αγαπησιάρικο χαρακτηριστικό τους, η μύτη είναι το κλειδί της επιβίωσης των σκύλων. Μακριά, κοντή, μαύρη ή ροζ… ‘Οπως και να είναι η υγρή μουσούδα τους, είναι πολύ σημαντική για τους αγαπημένους τετράποδους φίλους μας. Η όσφρηση είναι για αυτά ο σημαντικότερος τρόπος επικοινωνίας με το περιβάλλον τους.
Για να καταλάβουμε τη δύναμη της όσφρησής τους αρκεί και μόνο η εξής πληροφορία: Έχουν περισσότερες από 100 εκατομμύρια θέσεις αισθητηρίων υποδοχέων στη ρινική κοιλότητα. Το αντίστοιχο νούμερο στους ανθρώπους είναι 6 εκατομμύρια.
Η δε περιοχή του εγκεφάλου τους που αναλύει τις οσμές είναι περίπου 40 φορές μεγαλύτερη από την αντίστοιχη του ανθρώπου. Όπως έχει υπολογιστεί, οι σκύλοι μπορούν να μυρίσουν από 1.000 έως 10.000 φορές καλύτερα από τους ανθρώπους.
Μυρίζουν και… αποφασίζουν
Η δύναμη της όσφρησης στα σκυλιά είναι συνταρακτική. Από τη μυρωδιά μπορούν να προσδιορίσουν αν ένας νέος φίλος είναι αρσενικό ή θηλυκό, χαρούμενος ή επιθετικός, υγιής ή άρρωστος.
Οι μυρωδιές γράφονται βαθιά στη μνήμη τους και μπορούν να αναγνωρίσουν έναν άλλον σκύλο ακόμα κι αν έχουν να τον δουν καιρό.
Μπορούν να μυρίσουν ένα δέντρο και να καταλάβουν ποια άλλα σκυλιά ζουν στη νέα γειτονιά τους.
Μπορούν ακόμα να μυρίσουν το παντελόνι ενός επισκέπτη και να καταλάβουν αν έχει κατοικίδια στο σπίτι.
Μπορούν να καθορίσουν την κατεύθυνση μιας οσμής και να χρησιμοποιήσουν την όσφρησή τους σαν πυξίδα.
Ένας τυφλός σκύλος προσαρμόζεται πολύ πιο εύκολα στην απώλεια της όρασης από ό,τι ένας άνθρωπος.
Τα σκυλιά αντιλαμβάνονται ακόμα και τον φόβο και το άγχος μέσω της όσφρησης, ανιχνεύοντας την αδρεναλίνη μας.
Όπως μπορούν να καταλάβουν την στεναχώρια μας «μυρίζοντας» τις χημικές ουσίες που εκκρίνει το σώμα μας όταν είμαστε ανήσυχοι.
Η υγρή μύτη και το εργαλείο –«κλειδί»
Η μύτη των σκύλων λειτουργεί καλύτερα όταν είναι υγρή. Η υγρή εξωτερική μύτη και ο καλυμμένος με βλέννα ρινικός πόρος συλλαμβάνουν αποτελεσματικά τα αρωματικά σωματίδια. Γι’ αυτό άλλωστε και γλείφουν τη μύτη τους όταν στεγνώσουν.
Βέβαια, οι σκύλοι έχουν ένα επιπλέον οσφρητικό εργαλείο που αυξάνει την ικανότητά τους να μυρίζουν. Είναι το όργανο του Jacobsen, ένα ειδικό μέρος της οσφρητικής συσκευής του σκύλου που βρίσκεται μέσα στη ρινική κοιλότητα .
Αυτό, ανοίγει στην οροφή του στόματος πίσω από τους άνω κοπτήρες. Χρησιμεύει ως δευτερεύον οσφρητικό σύστημα σχεδιασμένο ειδικά για χημική επικοινωνία. Τα νεύρα από το όργανο του Jacobsen οδηγούν απευθείας στον εγκέφαλο.
Η διαφορά τους από τα άλλα νεύρα της μύτης έγκειται στο ότι δεν ανταποκρίνονται στις συνηθισμένες μυρωδιές. Στην πραγματικότητα, αυτά τα νευρικά κύτταρα ανταποκρίνονται σε μια σειρά ουσιών που συχνά δεν έχουν καθόλου οσμή. Ανιχνεύουν δηλαδή , «μη ανιχνεύσιμες» οσμές.
Οδηγός… ζευγαρώματος
Το όργανο του Jacobsen επικοινωνεί με το μέρος του εγκεφάλου που ασχολείται με το ζευγάρωμα. Εντοπίζοντας τις φερομόνες, «πληροφορεί» τα σκυλιά εάν ένα μέλος του αντίθετου φύλου είναι διαθέσιμο για αναπαραγωγή.
Ενισχύει επίσης την όσφρηση ενός νεογέννητου κουταβιού, ώστε να μπορεί να βρει την πηγή γάλακτος της μητέρας του.
Καθοδηγεί επίσης ένα κουτάβι στο να ξεχωρίζει τη μητέρα του από άλλα σκυλιά που θηλάζουν.
Όταν ο σκύλος κουλουριάζει τα χείλη του και ανοίγει τα ρουθούνια του, ανοίγει το όργανο του Jacobsen. Αυξάνει έτσι την έκθεση της ρινικής κοιλότητας σε αρωματικά μόρια και εκτοξεύει την όσφρησή του στο ζενίθ.
