Μια ιστορική εξέλιξη για την προστασία των τετράποδων φίλων μας είναι πλέον γεγονός. Ειδικότερα, η νέα εγκύκλιος της ΕΛΑΣ με τίτλο «Οδηγός Αστυνομικής Ανταπόκρισης σε Περιστατικά Κακοποίησης Ζώων» εκδόθηκε στις 18/03/2026, επισφραγίζοντας τις πολύμηνες προσπάθειες της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας «Νέμεσις». Η εξαιρετική συνεργασία με τον Αρχηγό της ΕΛΑΣ, Δημήτρη Μάλλιο, και το Τμήμα Προστασίας Ζώων οδήγησε σε ένα αυστηρό υπηρεσιακό έγγραφο που κοινοποιήθηκε ήδη σε όλες τις Αστυνομικές Διευθύνσεις της χώρας.
Οι βασικοί άξονες του νέου Αστυνομικού Οδηγού
Αρχικά, η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει ότι η προστασία των ζώων, η συλλογή αποδεικτικών στοιχείων και η παραπομπή των δραστών στη δικαιοσύνη αποτελούν κεντρικό άξονα δράσης της Ελληνικής Αστυνομίας. Επιπλέον, τονίζεται ότι όλα τα αδικήματα κατά των ζώων (πλημμελήματα ή κακουργήματα) διώκονται αυτεπαγγέλτως.
Αυτό σημαίνει ότι οι αστυνομικοί υποχρεούνται να ενεργήσουν αμελλητί μόλις λάβουν γνώση ενός περιστατικού με οποιονδήποτε τρόπο (καταγγελία, μήνυση, ή άλλη ειδοποίηση), χωρίς να απαιτείται να διαπιστώσουν την παράβαση ιδίοις όμμασι.
Σχετικά με τα διοικητικά πρόστιμα, αυτά μπορούν να βεβαιωθούν είτε άμεσα στον τόπο του συμβάντος είτε μεταγενέστερα, εντός 3 μηνών. Μάλιστα, σε περίπτωση αμετάκλητης ποινικής καταδίκης βάσει του ν. 4830/2021, η αστυνομία υποχρεούται χωρίς κανέναν χρονικό περιορισμό να επιβάλει το σχετικό πρόστιμο.
Όσον αφορά τους ελέγχους ευζωίας, οι αρχές οφείλουν να εξετάζουν την τήρηση των 5 ελευθεριών των ζώων. Για παράδειγμα, καταγγελίες για μόνιμη αλυσόδεση (άνω των 2 ωρών) ή μόνιμη παραμονή σε βεράντες πρέπει να διερευνώνται ενδελεχώς. Επίσης, το έντονο και συνεχές γαύγισμα σκύλου πρέπει να ελέγχεται, καθώς μπορεί να κρύβει παθητική κακοποίηση (ασιτία, έκθεση σε καιρικά φαινόμενα κ.λπ.).
Αναφορικά με τα τροχαία ατυχήματα, η εγκατάλειψη τραυματισμένου ζώου επισύρει διοικητική κύρωση, όμως αν διαπιστωθεί δόλος, προκύπτει και ποινική ευθύνη για τον οδηγό.
Άμεσες ενέργειες σε σοβαρά περιστατικά κακοποίησης
Σε περιπτώσεις σοβαρών αδικημάτων, όπως η κακοποίηση ή η θανάτωση ζώων, οι αστυνομικοί οφείλουν να δράσουν χωρίς καμία χρονοτριβή για τη συλλογή στοιχείων, προβαίνοντας σε:
- Αυτοψία στον τόπο του εγκλήματος.
- Αναζήτηση μαρτύρων και λήψη καταθέσεων.
- Αίτημα για κτηνιατρική πραγματογνωμοσύνη (νεκροψία, τοξικολογικές εξετάσεις για φόλες).
- Αξιοποίηση βιντεοληπτικού ή φωτογραφικού υλικού.
Συγχρόνως, η εγκύκλιος ρυθμίζει τις συνθήκες μεταφοράς ζώων κατά τους θερινούς μήνες, τις προδιαγραφές για τα κουτιά μεταφοράς κυνηγετικών σκύλων (βάσει του ν. 5209/2025), ενώ ξεκαθαρίζει ότι η σίτιση αδέσποτων γατών από πολίτες δεν τις καθιστά αυτόματα δεσποζόμενες. Τέλος, για πρώτη φορά απαγορεύεται ρητά η χρήση ζώων σε παραστάσεις και θεάματα, ακόμη κι αν αυτά «βαφτίζονται» ως απλές παρουσιάσεις.
Συμπερασματικά, η εγκύκλιος καταλήγει ότι η συμπεριφορά μας προς τα ζώα είναι ο καθρέφτης του πολιτισμού μας. Ωστόσο, η Ομοσπονδία «Νέμεσις» επισημαίνει τον κίνδυνο να μείνει αυτός ο πολύτιμος Οδηγός στα συρτάρια και τονίζει την ανάγκη να φτάσει σε κάθε αστυνομικό της πρώτης γραμμής.
