Η μεταφορά των δεσποζόμενων ζώων συντροφιάς και ιδιαίτερα των κυνηγετικών σκύλων με αυτοκίνητα ή αγροτικά οχήματα αποτελεί ένα ζήτημα που απασχολεί έντονα χιλιάδες ιδιοκτήτες στην καθημερινότητά τους. Ωστόσο, η ανεξέλεγκτη ή ακατάλληλη μεταφορά στο πίσω μέρος ενός αγροτικού οχήματος δεν συνιστά απλώς μια ανεύθυνη συμπεριφορά, αλλά επιφέρει σοβαρές νομικές και διοικητικές κυρώσεις. Το νομοθετικό πλαίσιο είναι πλέον απόλυτα σαφές, θέτοντας αυστηρούς κανόνες για την προστασία και την ασφάλεια των τετράποδων φίλων μας.
Το νομικό πλαίσιο και το Άρθρο 9 του Νόμου 4830/2021
Ειδικότερα, η σχετική υποχρέωση εντοπίζεται ρητά στο άρθρο 9 παράγραφος 7 του Νόμου 4830/2021, όπως αυτός τροποποιήθηκε πρόσφατα με την παράγραφο 6 του άρθρου 62 του Νόμου 5143/2024. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, τα μέσα μεταφοράς του κυνηγετικού αλλά και κάθε σκύλου οφείλουν να είναι απολύτως κατάλληλα. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να διαθέτουν επαρκή χώρο, φωτισμό και αερισμό, ικανοποιώντας παράλληλα πλήρως τις φυσιολογικές ανάγκες του ζώου.
Παρά το γεγονός ότι ο όρος «φυσιολογικές ανάγκες» αποτελεί μια αόριστη νομική έννοια, ο νομοθέτης δεν την αφήνει μετέωρη. Αντίθετα, την εξειδικεύει ερμηνευτικά μέσα από τις γενικές διατάξεις του ίδιου νόμου, συνδέοντάς την άμεσα με την έννοια της ευζωίας.
Τι σημαίνει πρακτικά «ευζωία» κατά τη μεταφορά
Επιπλέον, στο άρθρο 2 παράγραφος 2 του Ν. 4830/2021 καθορίζεται το ακριβές περιεχόμενο της ευζωίας. Ένα ζώο θεωρείται ότι διαβιοί σε συνθήκες ευζωίας όταν:
- Έχει εξασφαλισμένο άνετο, ασφαλές, υγιεινό και κατάλληλο κατάλυμα, το οποίο είναι προσαρμοσμένο στον φυσικό τρόπο διαβίωσής του.
- Δεν υποφέρει από καταστάσεις πόνου, φόβου ή έντονης αγωνίας.
- Είναι σε θέση να εκφράζει συμπεριφορές που είναι σημαντικές για την καλή φυσική και ψυχική του κατάσταση.
Επομένως, οι φυσιολογικές ανάγκες του σκύλου κατά τη μεταφορά του με αυτοκίνητο ή αγροτικό δεν ορίζονται αυθαίρετα από τον οδηγό, αλλά δεσμεύονται αυστηρά από τα βιολογικά και ηθολογικά χαρακτηριστικά του είδους και της φυλής του.
Οι πέντε θεμελιώδεις ελευθερίες του ζώου
Παράλληλα, ο νόμος καθιερώνει ως ελάχιστο υποχρεωτικό περιεχόμενο τις «πέντε ελευθερίες» των ζώων, στις οποίες παραπέμπει ρητά το άρθρο 9. Αυτές περιλαμβάνουν:
- Ελευθερία από πείνα και δίψα: Συνεχής πρόσβαση σε κατάλληλη τροφή και καθαρό νερό.
- Ελευθερία από άσκοπη ταλαιπωρία και καταπόνηση: Ασφαλές μέσο μεταφοράς με προστασία από αντίξοες καιρικές συνθήκες (π.χ. καύσωνας, παγετός, βροχή).
- Ελευθερία από πόνο, τραυματισμό και ασθένεια: Πρόληψη τραυματισμών από κραδασμούς ή απότομα φρεναρίσματα.
- Ελευθερία από φόβο και αγωνία: Ήρεμη μεταχείριση χωρίς ψυχολογική καταπόνηση.
- Ελευθερία έκφρασης φυσιολογικής συμπεριφοράς: Συνθήκες που δεν περιορίζουν υπερβολικά τη φυσική του στάση.
Νομικός έλεγχος και κριτήρια συμμόρφωσης
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ελεγκτικές αρχές και τα δικαστήρια, προκειμένου να διαπιστώσουν αν τηρούνται οι νόμιμες προδιαγραφές κατά τη μεταφορά με αγροτικό, εξετάζουν μια σειρά από σωρευτικά στοιχεία. Συγκεκριμένα, λαμβάνουν υπόψη το είδος, τη φυλή, την ηλικία και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του σκύλου, καθώς δεν υπάρχει μια ενιαία οριζόντια μέτρηση.
Επίσης, συνεκτιμάται η διάρκεια της διαδρομής και οι συνθήκες που επικρατούν. Για παράδειγμα, η μεταφορά ενός σκύλου στην ανοιχτή καρότσα ενός αγροτικού υπό συνθήκες καύσωνα ή χωρίς κατάλληλο κουτί μεταφοράς (crate) που αερίζεται επαρκώς συνιστά ευθεία παραβίαση του νόμου. Επιπρόσθετα, το κατάλυμα ή το μέσο μεταφοράς πρέπει να επιτρέπει στο ζώο να βρίσκεται στη φυσική του στάση, να ξαπλώνει, να σηκώνεται και να αλλάζει θέση χωρίς εμπόδια.
Τέλος, δεν πρέπει να παραβλέπεται η ψυχική υγεία του ζώου, καθώς ο ιδιοκτήτης οφείλει να μεριμνά ώστε ο σκύλος να μην υποβάλλεται σε καταστάσεις ακραίου στρες ή απομόνωσης.
Αστική, διοικητική και ποινική ευθύνη
Συμπερασματικά, η τήρηση των κανόνων μεταφοράς δεν αποτελεί απλή ηθική σύσταση, αλλά αυστηρή και δεσμευτική νομική υποχρέωση. Η παραβίαση των διατάξεων του άρθρου 9 επισύρει βαρύτατες διοικητικές κυρώσεις και πρόστιμα βάσει του άρθρου 35 του Ν. 4830/2021.
Επιπλέον, θεμελιώνεται αστική ευθύνη του ιδιοκτήτη σύμφωνα με το άρθρο 924 του Αστικού Κώδικα για κάθε ζημία ή βλάβη που τυχόν προκληθεί. Κατά συνέπεια, σε περίπτωση που οι συνθήκες μεταφοράς προκαλούν έντονη ταλαιπωρία ή τραυματισμό, η συμπεριφορά αυτή μπορεί να στοιχειοθετήσει ακόμα και ποινική ευθύνη για κακοποίηση ή βασανισμό ζώου.
