Η ανάγκη για αλλαγή στη δημόσια ρητορική

Η πρόσφατη πρωτοβουλία της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας ΝΕΜΕΣΙΣ έρχεται να ταράξει τα νερά της δημόσιας σφαίρας και ενημέρωσης στην Ελλάδα. Πιο συγκεκριμένα, η οργάνωση απέστειλε επίσημες επιστολές προς τον Πρωθυπουργό, την ΕΣΗΕΑ, καθώς και τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης. Με αυτόν τον τρόπο, τίθεται στο προσκήνιο ένα ζήτημα που εκ πρώτης όψεως φαντάζει καθαρά γλωσσικό ή φιλολογικό. Ωστόσο, στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα βαθιά θεσμικό, κοινωνικό και φιλοσοφικό θέμα, το οποίο αφορά τον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης διαχειρίζονται και παρουσιάζουν την απώλεια της ζωής των μη ανθρώπινων ζώων.

Αναμφίβολα, οι λέξεις που επιλέγουμε να χρησιμοποιούμε καθημερινά δεν είναι ουδέτερες, καθώς διαμορφώνουν τη συλλογική συνείδηση και την κουλτούρα μιας κοινωνίας. Επομένως, όταν τα μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ειδήσεις για μια καταστροφική πυρκαγιά, μια πλημμύρα ή έναν ισχυρό σεισμό, η στερεοτυπική φράση «δεν υπήρξαν θύματα» κρίνεται πλέον ως ηθικά προβληματική. Αντιθέτως, η πραγματικότητα δείχνει ότι σε τέτοια τραγικά συμβάντα χάνουν τη ζωή τους εκατοντάδες, χιλιάδες ή ακόμα και εκατοντάδες χιλιάδες ζώα, τα οποία απλώς αποσιωπώνται από τον επίσημο λόγο. Για τον λόγο αυτό, η ΝΕΜΕΣΙΣ προτείνει την άμεση αντικατάσταση αυτής της έκφρασης με την ακριβή διατύπωση: «Δεν υπήρξαν ανθρώπινα θύματα, χιλιάδες όμως ζώα έχασαν τη ζωή τους».

Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στις μεγάλες φυσικές καταστροφές. Παράλληλα, καθημερινά περιστατικά κακοποίησης ή αμέλειας, όπως για παράδειγμα η πρόσφατη υπόθεση με τον σκυλάκο στα Πετράλωνα, αποδεικνύουν ότι η κοινωνία συχνά αδυνατεί να αναγνωρίσει τον πόνο των ζώων. Ως εκ τούτου, η χρήση μιας πιο συμπεριληπτικής γλώσσας καθίσταται επιτακτική ανάγκη για την ανάδειξη της αλήθειας. Συνεπώς, η αναγνώριση των ζώων ως θυμάτων αποτελεί το πρώτο και βασικότερο βήμα προς μια κοινωνία με περισσότερη ενσυναίσθηση.

Από το «ζωικό κεφάλαιο» στην αναγνώριση της ζωής

Εκτός από τα παραπάνω, η παρέμβαση της Ομοσπονδίας ΝΕΜΕΣΙΣ επεκτείνεται και σε ένα άλλο, εξίσου κρίσιμο πεδίο. Ειδικότερα, ανοίγει μια μεγάλη και αναγκαία συζήτηση γύρω από την επανεξέταση καθιερωμένων οικονομικών και νομικών όρων, όπως είναι η φράση «ζωικό κεφάλαιο». Φυσικά, ο συγκεκριμένος όρος χρησιμοποιείται ευρέως στον πρωτογενή τομέα και την οικονομία, μετατρέποντας όμως συναισθανόμενα όντα σε απλές οικονομικές μονάδες και περιουσιακά στοιχεία. Αντίθετα, η σύγχρονη επιστημονική και ηθική προσέγγιση επιτάσσει να αντιμετωπίζουμε τα ζώα ως πλάσματα με εσωτερική αξία και όχι ως αντικείμενα προς εκμετάλλευση.

Αξίζει να τονιστεί ότι, μαζί με τις σχετικές επιστολές, η οργάνωση κατέθεσε και έναν ολοκληρωμένο «Οδηγό Δημόσιας και Δημοσιογραφικής Γλώσσας για τα Ζώα». Ο οδηγός αυτός περιλαμβάνει δέκα βασικές αρχές, οι οποίες κατατίθενται ως επίσημη πρόταση για την έναρξη ενός γόνιμου δημόσιου και θεσμικού διαλόγου. Στόχος είναι να εκπαιδευτούν οι λειτουργοί του τύπου και οι εκπρόσωποι των θεσμών, ώστε να αποφεύγεται η υποτίμηση της ζωής των ζώων. Κατά συνέπεια, η υιοθέτηση αυτών των αρχών μπορεί να οδηγήσει σε μια ριζική αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο παράγεται η είδηση στην Ελλάδα.

Συμπερασματικά, η πρωτοβουλία αυτή μας υπενθυμίζει μια θεμελιώδη αλήθεια: όταν χάνεται μια ζωή, δεν χάνεται ένα πράγμα ή ένα αντικείμενο, αλλά μια μοναδική ύπαρξη. Τελικά, η ζωή των άλλων πλασμάτων που μοιράζονται τον πλανήτη μαζί μας δεν μπορεί να λογίζεται ούτε ως οικονομική «ζημιά» ούτε ως επιχειρηματικό «κεφάλαιο». Για αυτόν τον λόγο, η Πολιτεία, η δημοσιογραφική κοινότητα και η κοινωνία των πολιτών οφείλουν να ανταποκριθούν στο κάλεσμα της ΝΕΜΕΣΙΣ, αποδεικνύοντας ότι ο πολιτισμός μας κρίνεται από τον τρόπο που συμπεριφερόμαστε στους πιο αδύναμους.