Η Ιωάννα Μαρία Γκέρτσου είναι η μοναδική τυφλή επιστήμονας που εργάζεται στο Ε.Σ.Υ. Συγκεκριμένα, στην ψυχιατρική κλινική του νοσοκομείου παίδων «Αγία Σοφία». Παράλληλα, όμως είναι και η συνιδρύτρια της Lara Guide Dog School . Πρόκειται για την πρώτη ελληνική σχολή που εκπαιδεύει ομάδες χειριστών και σκύλων- οδηγών τυφλών ακολουθώντας απαρέγκλιτα τα υψηλότερα διεθνή στάνταρ εκπαίδευσης. Η μοναδική με επικεφαλής μια τυφλή χειρίστρια. Για το λόγο αυτό η προσφορά της κ. Γκέρτσου είναι πολύτιμη. Μας έμαθε το ρόλο που παίζει ο σκύλος- οδηγός στην ποιότητα ζωής των ανθρώπων δίχως όραση. Η ακτιβιστική δράση της για μια συμπεριληπτική κοινωνία μετρά πολλά χρόνια. O επίμονος αγώνας της δικαιώθηκε όταν η Πολιτεία αφουγκράστηκε τελικά το θέμα και νομοθέτησε σχετικά. Παρά όμως τα βήματα που έχουν γίνει υπάρχουν ακόμα πολλά άλυτα ζητήματα.
Όταν ήρθε η Λάρα στη ζωή της
Στη συνέντευξη που παραχώρησε η κ. Γκέρτσου στο news4pet.gr ήταν αδύνατον να μην αναφερθεί στη Λάρα της .Το υπέροχο λαμπραντόρ που έγινε και το πρώτο σκυλί-οδηγός στη χώρα μας.«Μεγάλωσα σε ένα σπίτι με ζώα, μας αφηγείται η κ. Γκέρτσου. Μικρή έβλεπα τους σκύλους-οδηγούς στα ντοκιμαντέρ και στο σινεμά και μου έκαναν εντύπωση». Κι αυτό δεδομένου ότι στην Ελλάδα «δεν είχα δει ποτέ». Τη Λάρα «την πήρα κουτάβι, το 2000. Με ρώτησε τότε η μαμά μου τι θα το κάνω. Της είπα σκύλο –οδηγό τυφλών και τρόμαξα με τα ίδια μου τα λόγια». Γιατί; «Επειδή τότε δεν υπήρχε τίποτε τέτοιο εδώ. Χρειάζεται τεχνογνωσία, ειδικός εξοπλισμός, νομοθεσία”. Ωστόσο ,η κ. Γκέρτσου κατάφερε να εκπαιδεύσει τη Λάρα. “Αυτό έγινε στην Ιταλία με τη βοήθεια ενός φίλου”. Η σχέση με τη Λάρα “με άλλαξε σαν άνθρωπο. Είδα πόσο με βοηθάει, είχα κι ένα άλλο πλάσμα δίπλα μου, έπρεπε να σκέφτομαι για δυο. Είδα και πόσο επαναστατικό είναι για τους τυφλούς ” .
“Σου μαθαίνει να είσαι καλύτερος άνθρωπος”
Η προσφορά του σκύλου-οδηγού σε έναν τυφλό άνθρωπο είναι ανεκτίμητη. Και το δέσιμο με τον χειριστή τεράστιο . Στην ερώτηση «πέραν της ασφάλειας στο δρόμο, ποια είναι τα οφέλη του χειριστή του σκύλου οδηγού;», η κ. Γκέρτσου απαντά: «Το δέσιμο είναι τεράστιο, σαν να είσαι παντρεμένος. Αν δεν ταιριάζεις δεν είναι σωστό και το δέσιμο. Πρέπει να υποχωρείς για το σκύλο, να του δίνεις χώρο όταν δεν μπορεί. Αυτός σου μαθαίνει να είσαι καλύτερος άνθρωπος. Σου χαρίζει απίστευτη αυτονομία, ταχύτητα. Βοηθά στην παραγωγικότητα σου. Γίνεσαι πιο καλός στο δουλειά, στο να είσαι πραγματικά υπεύθυνος». Πόσο εύκολο είναι να εκπαιδευτεί ο χειριστής και πως γίνεται η επιλογή του; «Δεν είναι. Η εκπαίδευση κρατά δύο χρόνια και οι τελευταίοι μήνες γίνονται με αυτόν που θα επιλεγεί να γίνει ο χειριστής. Βρίσκουμε ανθρώπους να ταιριάζουν με το σκύλο. Για παράδειγμα εξετάζουμε αν είναι γρήγοροι, αργοί, ψηλοί, μικρόσωμοι. Δεν θα δώσεις έναν πολύ γρήγορο σκύλο σε έναν ηλικιωμένο, θα τους δώσεις ένας αργό σκύλο-οδηγό.
Να του αξίζει ο σκύλος.
Ο σκύλος οδηγός δίνεται χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση στον τυφλό άνθρωπο που έχει επιλεγεί και εκπαιδευτεί ανάλογα. Η ερώτηση ανακύπτει εύλογα: «Υπάρχουν όμως έξοδα, φαγητό, κτηνίατρος. Δεν είναι εύκολο να συντηρείς σκύλο στην εποχή της ακρίβειας». Η απάντηση της κ. Γκέρτσου μας αποστόμωσε :«Άμα έχουμε χορηγίες και περισσεύουν χρήματα, προσφέρουμε κάποια φάρμακα, τα βασική κτηνιατρικά, τροφή. Οι χειριστές όμως πρέπει να πληρώνουν. Είναι ένα δώρο πολύ ακριβό ο σκύλος-οδηγός. Δεν αξίζει να τον πάρει κάποιος αν σου πει δεν μπορώ να πληρώνω. Είναι σαν να κάνω ένα παιδί και μετά να σου πω ότι δεν μπορώ να πληρώνω τα έξοδα. Είναι αυτό ηθικό;». Επιπροσθέτως, «η εκπαίδευση σκύλου και χειριστή είναι ολόκληρη επιστήμη. Αν ο σκύλος δοθεί σε άνθρωπο που δεν μπορεί να τον έχει δεν θα τον βοηθήσει. Δεν θα δουλέψει ο σκύλος. Πρέπει ο χειριστής να έχει ήδη εμπειρία στο λευκό μπαστούνι. Όταν πάρεις τον σκύλο- οδηγό το μπαστούνι είναι βοηθητικό, θα πάρεις μικρότερο. Πηγαίνεις ένα λέβελ παραπάνω. Είναι σαν να οδηγείς ποδήλατο και να θέλεις να πάρεις αυτοκίνητο και να μην έχεις δίπλωμα».
Η χορηγία της Βουλής
Γυρνώντας πίσω στα πρώτα χρόνια της προσπάθειας της η κ. Γκέρτσου θυμάται πόσο δυσκολεύτηκαν, η ίδια και οι συνεργάτες της. «Με τα χρόνια έχουμε αναγνωριστεί θεσμικά από την Πολιτεία και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Ότι καταφέραμε έγινε με αγώνα δικό μου, της ομάδας μου, και την αρωγή βουλευτών που έκαναν επερωτήσεις». Και όχι μόνο αυτό. Πέρα από τη νομοθεσία, οι άνθρωποι εκπαιδεύονται, εξοικειώνονται, σταματάνε στις διαβάσεις. Είναι πλέον σεβαστοί και οι σκύλοι-οδηγοί. Γνωρίζουν τι βοήθεια προσφέρουν, έγινε κουλτούρα και σε μικρά παιδιά . Είμαι περήφανη για αυτό». Αξίζει να σημειωθεί ότι πρόσφατα έγινε και η πρώτη χορηγία από το ελληνικό κοινοβούλιο στη Lara Guide Dog School.«Δεν είναι μεγάλη, αλλά είναι πολύ σημαντική. Είναι για την αγορά ενός κουταβιού που θα γίνει σκύλος-οδηγός. Είναι πολύ συμβολική χορηγία, γιατί δίνει ένα μεγάλο μήνυμα. Ότι ο ναός της δημοκρατίας υπερασπίζεται τα δικαιώματα μας».
