Η δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης θανάτου του σκύλου «Χανς» φέρνει ξανά στο προσκήνιο έναν σοβαρό προβληματισμό. Από την πλευρά της εγκληματολογίας και της κοινωνικής ψυχολογίας, τέτοιου είδους περιστατικά δεν συνιστούν απλώς μεμονωμένα δείγματα σκληρότητας. Αντίθετα, εντάσσονται στις μορφές σοβαρής διαπροσωπικής βίας και αποτελούν πιθανό δείκτη επικινδυνότητας.
Η σημασία της μεθόδου και η απουσία ενσυναίσθησης
Αρχικά, η επιστημονική έρευνα διαχωρίζει τις κακοποιήσεις σε παρορμητικές και σε σκόπιμες ή βασανιστικές. Ο θάνατος από ασφυξία (πνιγμός) κατατάσσεται στη δεύτερη κατηγορία, καθώς απαιτεί φυσική εγγύτητα, συνεχή εφαρμογή βίας για αρκετά λεπτά και συνειδητή εμμονή παρά τα οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα του θύματος.
Επιπλέον, οι δράστες τέτοιων πράξεων εμφανίζουν μειωμένη συναισθηματική ενσυναίσθηση, απουσία ενοχής και χαμηλές αναστολές απέναντι στη βία. Αυτό το ψυχολογικό προφίλ συνδέεται συχνά με τα λεγόμενα callous-unemotional traits (ψυχρότητα και έλλειψη συναισθήματος).
Παράλληλα, η απόπειρα συγκάλυψης της πράξης ή η κατασκευή ψευδών σεναρίων μετά το συμβάν —όπως η ισχυριζόμενη εγκατάλειψη— αποτελεί συχνό εύρημα. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι ο δράστης αντιλαμβάνεται το άδικο της πράξης του και προσπαθεί ενεργά να αποφύγει τις συνέπειες του νόμου.
Η σύνδεση με τη βία κατά των ανθρώπων: Τι δείχνουν οι διεθνείς μελέτες
Το κρίσιμο ερώτημα που ανακύπτει είναι αν ένας δράστης που βιαιοπραγεί κατά ζώων μπορεί να στραφεί εναντίον ανθρώπων. Αν και η επιστήμη ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει αυτόματη αιτιώδης σχέση, η διεθνής βιβλιογραφία επιβεβαιώνει πως η σκόπιμη κακοποίηση αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους δείκτες κινδύνου για μελλοντική διαπροσωπική βία.
- FBI: Από το 2016, το FBI καταγράφει ξεχωριστά την κακοποίηση ζώων στο εθνικό σύστημα αναφοράς εγκλημάτων, καθότι πολλοί κατά συρροή δολοφόνοι και δράστες ενδοοικογενειακής βίας είχαν αντίστοιχο ιστορικό.
- Frank Ascione & Randall Lockwood: Οι ερευνητές επισημαίνουν την έννοια “The Link”, υποστηρίζοντας ότι η βία απέναντι στα ζώα και η βία κατά ανθρώπων συνιστούν εκφράσεις του ίδιου μοτίβου επιθετικότητας.
- National Link Coalition: Συγκεντρώνει εκατοντάδες μελέτες που αποδεικνύουν στατιστικά σημαντική συσχέτιση της κακοποίησης ζώων με την ενδοοικογενειακή βία, την παιδική κακοποίηση και τα εγκλήματα κατά ηλικιωμένων.
Όσον αφορά τη γνωστή θεωρία της «Τριάδας Macdonald» (πυρομανία, ενούρηση, κακοποίηση ζώων), η σύγχρονη εγκληματολογία τη θεωρεί υπεραπλουστευμένη. Ωστόσο, παραμένει ως ισχυρό εύρημα η επαναλαμβανόμενη και σκόπιμη βία κατά ζώων.
Δημόσια ασφάλεια και πρόληψη
Συμπερασματικά, η επιστήμη δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα τη συμπεριφορά ενός συγκεκριμένου ατόμου. Ωστόσο, ένα άτομο που θανατώνει ένα ζώο με παρατεταμένο τρόπο, επιδεικνύει ψυχραιμία και προσπαθεί να το καλύψει, ανήκει σε ομάδα υψηλότερου κινδύνου.
Γι’ αυτόν τον λόγο, η διεθνής πρακτική δεν αντιμετωπίζει πλέον αυτά τα περιστατικά μόνο ως υποθέσεις προστασίας ζώων, αλλά ως ζήτημα πρόληψης της δημόσιας ασφάλειας, απαιτώντας τόσο ποινική διερεύνηση όσο και συστηματική ψυχιατροδικαστική αξιολόγηση επικινδυνότητας.
