Η προστασία των ζώων συντροφιάς και η αποτελεσματική διαχείριση των αδέσποτων αποτελούν ζητήματα υψίστης σημασίας για την κοινωνία μας. Πέντε χρόνια μετά την ψήφιση του νόμου 4830/2021, η καθημερινή εμπειρία στο πεδίο έχει αναδείξει σοβαρά κενά, ασαφείς διατάξεις και σημαντικές ελλείψεις στους μηχανισμούς ελέγχου. Επιπλέον, οι αδυναμίες αυτές αφήνουν τα ζώα απροστάτευτα, ενώ παράλληλα μεταφέρουν δυσανάλογο βάρος στους δήμους, τα φιλοζωικά σωματεία και τους ενεργούς πολίτες. Για τον λόγο αυτό, η Πανελλαδική Φιλοζωική και Περιβαλλοντική Ομοσπονδία (ΠΦΠΟ) κατέθεσε αναλυτικό υπόμνημα με συγκεκριμένες προτάσεις τροποποίησης του νομοθετικού πλαισίου.
Κατάργηση του DNA και υποχρεωτική στείρωση
Πρώτον, η ΠΦΠΟ προτείνει την κατάργηση της δυνατότητας επιλογής μεταξύ στείρωσης και αποστολής γενετικού υλικού. Το μέτρο της συλλογής DNA αποδείχθηκε στην πράξη τεχνικά και ουσιαστικά ανεφάρμοστο, με αποτέλεσμα να μην περιορίζει τις ανεξέλεγκτες γεννήσεις και τις εγκαταλείψεις. Επομένως, κρίνεται επιβεβλημένη η ουσιαστική εφαρμογή της υποχρεωτικής στείρωσης για όλους τους δεσποζόμενους σκύλους και γάτες.
Τέλος στο μόνιμο δέσιμο και τις ακατάλληλες συνθήκες
Δεύτερον, ζητείται η ρητή και ξεκάθαρη απαγόρευση του μόνιμου δεσίματος, καθώς και της διαβίωσης ζώων σε κλουβιά, μπαλκόνια, υπόγεια ή μικρές περιφράξεις. Η σημερινή διατύπωση του νόμου απαιτεί την απόδειξη των ωρών παραμονής ενός ζώου σε αιχμαλωσία, γεγονός που καθιστά τη διάταξη ανεφάρμοστη. Παράλληλα, προτείνεται η καθιέρωση υποχρεωτικού επανελέγχου σε σύντομο χρονικό διάστημα όταν διαπιστώνονται παραβάσεις, αλλά και η άμεση αφαίρεση του ζώου αν οι συνθήκες δεν βελτιώνονται.
Αντιμετώπιση της παθολογικής συσσώρευσης και γρήγορες αποφάσεις
Τρίτον, το υπόμνημα εισάγει τον όρο των «συλλεκτών ζώων» για την αντιμετώπιση της παθολογικής συσσώρευσης. Όταν τα ζώα διαβιούν σε συνθήκες κακοποίησης, πρέπει να αφαιρούνται οριστικά, ενώ παράλληλα θα πρέπει να επιβάλλεται διά βίου απαγόρευση απόκτησης νέων ζώων στους παραβάτες. Επιπρόσθετα, η ΠΦΠΟ υπογραμμίζει την ανάγκη για ταχύτερη δικαστική κρίση στις περιπτώσεις προσωρινής αφαίρεσης, καθώς η σημερινή χρονοβόρα διαδικασία κρατά τα ζώα εγκλωβισμένα για χρόνια, επιβαρύνοντας υπερβολικά τα καταφύγια και τις οργανώσεις.
Προστασία από παραδόσεις και αυστηροποίηση για τα κυνηγετικά σκυλιά
Τέταρτον, η Ομοσπονδία ζητά την κατάργηση της εξαίρεσης που επιτρέπει τη συμμετοχή ζώων σε εκδηλώσεις στο όνομα «λαϊκών ή τοπικών παραδόσεων». Καμία εθιμοτυπική πρακτική, όπως περιφορές προς σφαγή ή ιπποδρομίες, δεν δικαιολογεί την πρόκληση φόβου, καταπόνησης και κακοποίησης. Επιπλέον, απαιτούνται αυστηρότεροι κανόνες για την κατοχή, την καταγραφή και τη μεταφορά των κυνηγετικών σκύλων, ώστε να σταματήσει η επικίνδυνη μεταφορά τους σε ανοικτές καρότσες ή κλουβιά πίσω από οχήματα.
Προδιαγραφές καταφυγίων και ενίσχυση των Δήμων
Πέμπτον, όσον αφορά τα αδέσποτα ζώα, η ΠΦΠΟ τονίζει ότι πρέπει να αποφεύγεται ο μόνιμος εγκλεισμός τους σε καταφύγια, προωθώντας την επανένταξη των στειρωμένων ζώων στο οικείο περιβάλλον τους. Παράλληλα, είναι απαραίτητο να θεσπιστούν αξιοπρεπείς προδιαγραφές για τη λειτουργία των καταφυγίων, με άνετους στεγασμένους και υπαίθριους χώρους, καθημερινή άσκηση και ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών για υιοθεσίες.
Έκτον, για την επίτευξη όλων αυτών, κρίνεται αναγκαία η ενίσχυση των δήμων με αυτοτελή και επαρκώς στελεχωμένα γραφεία διαχείρισης αδέσποτων, τα οποία θα περιλαμβάνουν διοικητικό υπάλληλο, οδηγό, περισυλλογέα και κτηνίατρο. Επιπροσθέτως, η χρηματοδότηση των δήμων πρέπει να συνδέεται με τις πραγματικές τους ανάγκες, ενώ παράλληλα θα παρέχονται κίνητρα στους πολίτες για σήμανση, στείρωση και υιοθεσία. Τέλος, ζητείται η ισότιμη και αντιπροσωπευτική συμμετοχή των φιλοζωικών οργανώσεων στις αρμόδιες επιτροπές με διαφανείς διαδικασίες.
Συμπερασματικά, η προστασία των ζώων δεν εξασφαλίζεται με γενικές διακηρύξεις. Απαιτούνται σαφείς υποχρεώσεις, αποτελεσματικοί έλεγχοι, σταθερή χρηματοδότηση και αποτρεπτικές κυρώσεις. Η πολιτεία οφείλει να προχωρήσει άμεσα στην αναθεώρηση του ν. 4830/2021, μετατρέποντας την ευζωία των ζώων από νομοθετική εξαγγελία σε εφαρμοσμένη πραγματικότητα.
